21.05.2026 Liturgia i duchowość

Inne szaty liturgiczne — humerał, manipularz, amikt

Wstęp

Oprócz podstawowych szat liturgicznych (alba, ornat, stuła) istnieją również mniej znane elementy stroju liturgicznego – humerał, manipularz i amikt. Są one używane głównie w tradycyjnej liturgii (Vetus Ordo) oraz w niektórych wspólnotach zakonnych.

Humerał

Humerał (z łac. humeralis – ramienny) to biała, prostokątna tkanina (ok. 60×80 cm) nakładana na ramiona przed założeniem alby. Chroni albę przed potem i zabrudzeniem. Symbolizuje „hełm zbawienia" i ochronę Bożą. Używany głównie w rycie tradycyjnym.

Manipularz

Manipularz (z łac. manipulus – pęk) to krótka wstęga materiału noszona na lewym przedramieniu, podobna do stuły. Był używany podczas mszy w rycie rzymskim do reformy soborowej. Symbolizuje trud kapłańskiej posługi. Obecnie używany głównie w Vetus Ordo.

Amikt

Amikt (z łac. amictus – okrycie) – inna nazwa humerału. W niektórych źródłach określa się tak humerał noszony pod albą. Termin używany zamiennie.

Zastosowanie współczesne

W Novus Ordo (mszał Pawła VI) humerał i manipularz nie są używane. W rycie tradycyjnym (Vetus Ordo) są nadal obowiązkowe. Wspólnoty zakonne (benedyktyni, dominikanie) mogą używać humerału zgodnie z własną tradycją.

Zobacz nasze szaty liturgiczne.

Polecamy: teologia szat liturgicznych.

Najczęściej zadawane pytania

Czy humerał jest obowiązkowy we współczesnej mszy?

Nie – w Novus Ordo nie używa się humerału.

Gdzie można kupić manipularz?

W sklepach z szatami liturgicznymi, w dziale szat tradycyjnych. Dostępny w kolorach liturgicznych.